Anal nahiyədə daimi nəmlik, yaşlıq və ya axıntı hissi tibb dilində çox vaxt anal kirlənmə (anal soiling) və ya rektal akıntı olaraq adlandırılır. Bu vəziyyət gündəlik həyat konforunu ciddi şəkildə korlayan, alt paltarında ləkə buraxan və müalicə edilmədikdə dərinin qıcıqlanmasına (anal dermatit, ekzema) səbəb olan bir simptomdur.
Anal nahiyədəki nəmlik tək başına bir xəstəlik deyil, adətən başqa bir proktoloji və ya dermatoloji problemin əlamətidir.
Əsas Səbəbləri Nələrdir?
Anal nahiyədə nəmliyin yaranması həm anatomik problemlərdən, həm infeksiyalardan, həm də gigiyenik faktorlardan qaynaqlana bilər:
- Daxili Babasil (Hemorroid): Anal kanalın daxilindəki damar yastıqcıqları böyüdükdə və ya xaricə doğru sallandıqda (prolapsus), düz bağırsağın təbii sürüşkənliyini təmin edən selikli mayenin xaricə sızmasına səbəb olur. Bu da xəstədə daimi bir nəmlik və yanma hissi yaradır.
- Anal Fistul və Abses: Anal kanaldakı vəzilərin iltihablaşması nəticəsində abses (irin yığılması) formalaşır. Abses partladıqdan və ya boşaldıqdan sonra düz bağırsaq ilə dəri arasında "fistul" adlanan süni bir tunel qala bilər. Bu tuneldən davamlı olaraq irinli, qanlı və ya sarımtıl rəngli axıntı gəlir ki, bu da daimi nəmliyin ən ciddi səbəblərindəndir.
- Anal Çat (Fissur): Anus nahiyəsində yaranan kiçik yırtıqlar və ya çatlar kəskin ağrı ilə yanaşı, bəzən yaranın sağalma prosesi zamanı və ya dərinin qıcıqlanması nəticəsində yüngül sulanmaya və nəmliyə yol açır.
- Hiperhidroz (Aşırı tərləmə) və Anatomik Quruluş: Bəzi insanların bədən quruluşu bədənin büküş nöqtələrində (o cümlədən omba və anus ətrafında) daha çox tər ifraz etməyə meyillidir. Sintetik alt paltarları və dar geyimlər bu tərin buxarlanmasının qarşısını alaraq nəmliyi artırır.
- Nəcis Saxlaya Bilməmə (Fekal İnkontinens): Anal sfinkter (büzücü əzələ) zəifliyi olan şəxslərdə, qəbizlik və ya ishal sonrasında tam təmizlənə bilməmə səbəbindən anal kanaldan mikrosızmalar (nəcis kirlənməsi) baş verir.
- Bağırsaq Xəstəlikləri və İnfeksiyalar: İltihabi bağırsaq xəstəlikləri (Crohn xəstəliyi, xoralı kolit), İrritabl Bağırsaq Sindromu (İBS) və ya bəzi infeksiyalar bağırsaqda mukus (selik) ifrazını artıraraq anal nəmliyə səbəb ola bilər.
- Anal Kondilomlar (Ziyillər): İnsan papilloma virusu (HPV) tərəfindən törədilən və anus ətrafında yaranan ziyillər də həmin nahiyənin davamlı nəm qalmasına və qaşınmasına rəvac verir.
Yarada Biləcəyi Fəsadlar
Anal bölgənin uzun müddət nəm və yaş qalması dərinin qoruyucu baryerini korlayır. Nəm mühit bakteriya və göbələk infeksiyalarının çoxalması üçün ideal şərait yaradır. Nəticədə xəstədə anal dermatit, şiddətli qaşınma (pruritus ani), bişməcə (təpəşmə) və dərinin çatlaması kimi əlavə diskomfortlar formalaşır.
Nə Etməli? (Diaqnoz və Müalicə)
Bu problemdən tamamilə qurtulmaq üçün ilk növbədə ümumi cərrah (proktoloq) müayinəsindən keçmək və nəmliyin altda yatan dəqiq səbəbini tapmaq lazımdır. Müalicə birbaşa səbəbə yönəlir (məsələn, fistul və ya daxili babasil varsa cərrahi/lazer müalicəsi, infeksiya varsa müvafiq krem və dərmanlar).
Həkimə gedənə qədər evdə diqqət edilməli məqamlar:
- Bölgəni quru saxlayın: Tualetdən sonra anal nahiyəni tamamilə qurutduğunuzdan əmin olun. Qurutma zamanı dərini bərk sürtməyin, pambıq dəsmal və ya salfetlə yüngül toxunun
- Kimyəvi maddələrdən qaçın: Ətirli və spirt tərkibli nəm salfetlərdən, ətirli sabunlardan istifadə etməyin, çünki onlar dərini daha da qıcıqlandırır. Yalnız ilıq su ilə yuyunmaq kifayətdir.
- Pambıq alt paltarları seçin: Nəmliyi çəkən və dərinin nəfəs almasına şərait yaradan %100 pambıq alt paltarlarına üstünlük verin, dar geyimlərdən uzaq durun.
- Pəhrizinizə diqqət edin: Qəbizlik və ya ishalın qarşısını almaq üçün lifli qidalar qəbul edin və bol su için. Baharatlı, acı və asidli qidalar anal bölgədəki yanmanı artıra bilər.
Dr. Cavan Xubanov
Ümumi cərrah, proktoloq. Referans Hayat Hospital Cərrahiyyə şöbəsində ən müasir lazer texnologiyaları ilə əməliyyatları icra edir.
💬 Həkimlə Bu Mövzuda Əlaqə Saxla ➔