Anal darlıq (anal stenoz) — anal kanalın anormal dərəcədə daralması, diametrinin azalması və elastiklik qabiliyyətini itirməsi ilə xarakterizə olunan proktoloji bir xəstəlikdir. Normada anal kanalın diametri təxminən 3 sm olur.Amma defekasiya zamanı əzələ elastikliyinin hesabına genişlənə bilir. Anal darlıq zamanı isə bu genişlənmə baş vermir və nəticədə xəstədə ciddi narahatlıqlar yaranır.
Səbəbləri
Anal stenoz həm sonradan qazanılma, həm də nadir hallarda anadangəlmə ola bilər. Əsas səbəbləri aşağıdakılardır:
- Cərrahi əməliyyatların fəsadları: Ən çox rast gəlinən səbəb babasil, anal çat və ya fistul əməliyyatlarından sonra toxumaların həddindən artıq zədələnməsi və çapıq toxumasının (fibroz) yaranmasıdır.
- Xroniki iltihabi proseslər: Uzun müddət müalicə olunmayan xroniki anal çatların ətrafında sərt çapıq toxumasının formalaşması.
- İltihabi bağırsaq xəstəlikləri: Kron xəstəliyi və ya xoralı kolit.
- Travmalar: Anus nahiyəsinin müxtəlif zədələnmələri.
- Sfinkter spazmı: Anal sfinkter əzələsinin daim gərgin və sərt olması.
- Şüa terapiyası: Çanaq nahiyəsində aparılan radioterapiya seanslarından sonra toxumaların daralması.
Simptomları
Xəstəliyin dərəcəsindən asılı olaraq əlamətlər yüngüldən kəskinə doğru dəyişir:
- Defekasiya zamanı kəskin ağrı: Nəcis keçərkən kanal genişlənə bilmədiyi üçün şiddətli ağrılar baş verir.
- Nəcis ifrazında çətinlik: Xəstə davamlı olaraq gücənmə ehtiyacı hiss edir, nəcis xətt şəklində və ya çox nazik formada xaric olur.
- Qanaxma və çatlar: Daralmış nahiyənin zədələnməsi nəticəsində anusda kiçik yırtıqlar (çatlar) və qanaxma yaranır.
- Xroniki qəbizlik: Ağrı qorxusu səbəbindən xəstə tualet ehtiyacını təxirə salır, bu isə qəbizliyi daha da ağırlaşdırır.
Diaqnostikası
Diaqnoz proktoloq tərəfindən aparılan digital (barmaqla) müayinə və vizual baxış əsasında qoyulur. Kanal çox dar olduqda digər instrumental müayinələr (məsələn, anoskopiya) ağrılı ola biləcəyi üçün ehtiyatla və ya anesteziya altında icra edilir.
Müalicə üsulları
Müalicə darlığın səviyyəsinə və səbəbinə görə fərdi olaraq təyin edilir:
- Konservativ (qeyri-cərrahi) müalicə: Yüngül dərəcəli darlıqlarda nəcisi yumşaldan pəhriz, xüsusi şamlar və məlhəmlər təyin olunur. Həmçinin həkim nəzarəti altında xüsusi alətlərlə (bujlarla) anal kanalın tədricən genişləndirilməsi (bujlaşdırma) həyata keçirilə bilər.
- Cərrahi müalicə: Konservativ üsullar nəticə vermədikdə və ya darlıq kəskin çapıq toxuması ilə bağlı olduqda əməliyyat qaçılmazdır. Bu zaman anoplastika (plastik əməliyyatla kanalın genişləndirilməsi) və ya sfinkterotomiya (sfinkter əzələsinin qismən kəsilərək boşaldılması) metodlarından istifadə olunur.
Dr. Cavan Xubanov
Ümumi cərrah, proktoloq. Referans Hayat Hospital Cərrahiyyə şöbəsində ən müasir lazer texnologiyaları ilə əməliyyatları icra edir.
💬 Həkimlə Bu Mövzuda Əlaqə Saxla ➔