Xeyr, hər anal qanaxma babasil (hemorroid) deyildir. Anus və düz bağırsaq nahiyəsindən gələn qan, babasil xəstəliyinin ən çox rast gəlinən əlamətlərindən biri olsa da, eyni simptom tamamilə fərqli və bəzən daha ciddi xəstəliklərin də göstəricisi ola bilər. Anal nahiyədən qan gəlməsinin (tibbi dildə rektal qanaxma) altda yatan səbəbləri həzm sisteminin fərqli patologiyaları ilə bağlıdır. Bu səbəbləri zərərsiz (xoşxassəli) hallardan başlayaraq daha ciddi xəstəliklərə qədər bir neçə qrupda toplamaq olar:
1. Ən Çox Rast Gəlinən Struktur Səbəblər (Xoşxassəli)
- Babasil (Hemorroid): Anal kanaldakı venoz damarların genişlənməsi və varis kimi şişməsidir. Nəcis keçərkən bu damarların divarı zədələnir və ağrısız, parlaq qırmızı qanaxma verir.
- Anal Çat (Fissur): Güclü qəbizlik və ya sərt nəcis səbəbindən anus çıxışındakı incə selikli qişanın yırtılmasıdır. Nəcis ifrazı zamanı kəskin ağrı və kağızda xətt şəklində qan ilə xarakterizə olunur.
- Xroniki Qəbizlik və Gücənmə: Bağırsaq boşalması zamanı həddindən artıq gücənmək anal nahiyədəki kiçik kapilyar damarların partlamasına səbəb ola bilər.
2. Bağırsaq Divarının İltihabi və Yoluxucu Xəstəlikləri
- İltihabi Bağırsaq Xəstəlikləri (İBX): Xoralı kolit (Ülserativ kolit) və Kron xəstəliyi bura daxildir. Bağırsaq divarında xroniki iltihab və yaralar yaranır, bu da nəcislə qarışıq tünd qan, selik və ishal ilə müşayiət olunur.
- Proktit: Düz bağırsağın son hissəsinin iltihabıdır (infeksiyalar, radiasiya müalicəsi və ya İBX səbəbindən ola bilər).
- Bağırsaq İnfeksiyaları (Gastroenterit / Dizenteriya): Bəzi bakterial infeksiyalar bağırsaq divarını zədələyərək qanlı ishala səbəb olur.
3. Anatomik Dəyişikliklər və Ciblər
- Divertikulyoz və Divertikulit: Yoğun bağırsağın divarında yaranan kiçik kisəciklərin (divertikulların) iltihablaşması və ya buradakı damarların zədələnməsidir. Bəzən heç bir ağrı olmadan qəfil və çox miqdarda tünd qanaxmaya səbəb ola bilər.
4. Şişlər və Onkoloji Səbəblər
- Kolorektal Poliplər: Yoğun və ya düz bağırsağın daxili divarında inkişaf edən xoşxassəli ət xallarıdır (şişlərdir). Zamanla böyüyərək nəcis sürtünməsi nəticəsində qanaya bilərlər və gələcəkdə xərçəngə çevrilmə riski daşıyırlar.
- Kolorektal Xərçəng (Yoğun və Düz Bağırsaq Xərçəngi): Bədxassəli şişlərin bağırsaq toxumasını və damarlarını dağıtması nəticəsində yaranır. Qan adətən nəcislə qarışıq, tünd rəngdə olur və bərabərində mütləq arıqlama, halsızlıq kimi əlamətlər büruzə verir.
5. Digər Səbəblər
- Dərmanlar: Qan durulducular (məsələn, aspirin, varfarin) bağırsaqdakı mikroskopik qanamaları artıraraq anal qanaxma kimi görünə bilər.
- Yuxarı Həzm Sisteminin Qanaxmaları: Mədə xorası qanadıqda, həzm olunmuş qan nəcisi qara və qatran kimi (melena) edir.
Qanaxmanın əsl səbəbini vizual olaraq təyin etmək qeyri-mümkündür. Müalicə metodunun (pəhriz, dərman və ya əməliyyat) seçilməsi birbaşa bu səbəblərin hansının aşkar olunmasından asılıdır.
Dr. Cavan Xubanov
Ümumi cərrah, proktoloq. Referans Hayat Hospital Cərrahiyyə şöbəsində ən müasir lazer texnologiyaları ilə əməliyyatları icra edir.
💬 Həkimlə Bu Mövzuda Əlaqə Saxla ➔