Düz bağırsağın selikli qişası nəcisin rahat hərəkət etməsini və bağırsaq divarının qorunmasını təmin etmək üçün təbii olaraq az miqdarda selik ifraz edir. Lakin nəcisdə gözlə görünəcək dərəcədə həddindən artıq selik olması, alt paltarına selik bulaşması və ya nəcis olmadan sadəcə selik gəlməsi həzm sistemində bir problemin olduğunu göstərir.
Düz bağırsaqdan selik gəlməsi aşağıdakı xəstəliklərin əlaməti ola bilər:
1. İltihabi Bağırsaq Xəstəlikləri (İBX)
- Ülserativ Kolit: Düz bağırsaqdan başlayaraq yoğun bağırsağı zədələyən xroniki iltihabi xəstəlikdir. Bu zaman bağırsaq divarında yaralar əmələ gəlir və nəticədə qanlı-selikli ishal, qarın ağrısı və tez-tez tualetə getmə istəyi yaranır.
- Kron Xəstəliyi: Həzm sisteminin hər hansı bir hissəsini zədələyə bilən xroniki iltihabdır. Bağırsaq divarının qalınlaşması və iltihab səbəbindən selik ifrazı kəskin şəkildə artır.
2. Proktit və Paraproktit
- Proktit: Düz bağırsağın selikli qişasının iltihabıdır. İnfeksiyalar (cinsi yolla keçən infeksiyalar daxil olmaqla), radiasiya terapiyası və ya İBX səbəbindən yarana bilər. Ən əsas əlaməti düz bağırsaqdan davamlı selik, irin və ya qan gəlməsi, həmçinin bağırsağın tam boşalmaması hissidir.
- Paraproktit: Düz bağırsaq ətrafındakı toxumaların iltihablaşması və irinləməsidir. Bu zaman anal bölgədə formalaşan anal fistula (iltihabi tunel) alt paltarına davamlı olaraq pis qoxulu irin və selik sızmasına səbəb olur.
3. Kolorektal Poliplər və Xərçəng
- Düz Bağırsaq (Kolon) Xərçəngi: Bədxassəli şişlər bağırsaq mukozasını qıcıqlandıraraq qeyri-adi miqdarda selik və axıntı ifrazına yol açır. Xüsusilə seliklə bərabər tünd qırmızı/qara qan, əsassız arıqlama, xroniki yorğunluq və tualet vərdişlərində qəfil dəyişikliklər (məsələn, qəbizliyin ishalla əvəzlənməsi) varsa, bu ciddi xəbərdarlıq siqnalıdır.
4. Qıcıqlanmış Bağırsaq Sindromu (QBS / IBS)
Bu, bağırsağın strukturunda heç bir fiziki zədə olmadan işləmə mexanizminin pozulmasıdır (funksional xəstəlikdir). QBS-dən əziyyət çəkən insanlarda, xüsusilə stress və bəzi qidalardan sonra nəcisə qarışmış ağımtıl-şəffaf rəngli selik müşahidə olunur.
5. Bağırsaq İnfeksiyaları və Qida Zəhərlənmələri
Bakterial (Salmonella, Shigella, E. coli), virus və ya parazit mənşəli infeksiyalar bağırsaq divarını kəskin qıcıqlandırır. Orqanizm infeksiyanı təmizləmək üçün kompensator olaraq bol miqdarda selik və maye ifraz edir ki, bu da selikli ishal, temperatur və qarın spazmları ilə müşahidə olunur.
6. Mexaniki və Struktur Problemlər
- Babasil (Hemorroy) və Anal Çatlar: Genişlənmiş venoz düyünlər düz bağırsağı qıcıqlandıraraq lokal selik ifrazını artırır. Nəcis ifrazı zamanı seliklə bərabər parlaq qırmızı qan və ağrı ola bilər.
- Düz Bağırsaq Sallanması (Rektal Prolaps): Bağırsağın son hissəsinin anal dəlikdən xaricə doğru çıxmasıdır. Bu patologiya zamanı toxumaların sürtünməsi davamlı selikli ifrazata və narahatlığa səbəb olur.
- Xroniki Qəbizlik: Nəcis bağırsaqda uzun müddət qaldıqda divarlar bərkimiş kütləni irəli itələmək üçün daha çox selik istehsal edir.
🚨 Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli?
Əgər selikgəlmə ilə bərabər aşağıdakı "qırmızı bayraq" (təhlükə) əlamətləri varsa, vaxt itirmədən həkim-proktoloq və ya qastroenteroloq müayinəsindən keçməlisiniz:
Seliyin içində qan və ya irin olması
Qəfil və səbəbsiz çəki itkisi, iştahasızlıq
Yüksək bədən temperaturu (qızdırma)
Qarında kəskin, keçməyən spazmlar və ağrılar
Günlərlə davam edən şiddətli ishal və ya tam boşala bilməmə hissi
Dəqiq diaqnoz üçün həkim tərəfindən nəcis analizi, qan analizləri və böyük ehtimalla kolonoskopiya (və ya siqmoidoskopiya) müayinəsi təyin olunacaqdır.
Dr. Cavan Xubanov
Ümumi cərrah, proktoloq. Referans Hayat Hospital Cərrahiyyə şöbəsində ən müasir lazer texnologiyaları ilə əməliyyatları icra edir.
💬 Həkimlə Bu Mövzuda Əlaqə Saxla ➔