Lazerlə anal fistul əməliyyatı (tibbi adı ilə FiLaC — Fistula-tract Laser Closure), düz bağırsaq ilə anus ətrafındakı dəri arasında yaranan anormal patoloji kanalı (tuneli) büzüşdürərək bağlayan minimal invaziv (kəsiksiz) və müasir bir cərrahi üsuldur. Bu metodun ən böyük üstünlüyü, ənənəvi əməliyyatlardan fərqli olaraq böyük kəsiklərə ehtiyac duymaması və nəcis/qaz tutma qabiliyyətinə cavabdeh olan sfinkter əzələlərini tamamilə qorumasıdır.
Əməliyyat Necə Aparılır?
Prosedur adətən ümumi və ya regional (spinal) anesteziya altında icra olunur və təxminən 15–30 dəqiqə çəkir. Proses aşağıdakı mərhələlərlə həyata keçirilir:
- Təmizləmə (Küretaj): İlk olaraq fistul kanalının içi infeksiyalı toxumalardan və epitel qatından mexaniki olaraq təmizlənir.
- Lazer Lifinin Yeridilməsi: Fistul kanalının içərisinə 360 dərəcə dalğa yayan çevik, nazik bir radial lazer fiberi yeridilir.
- Fototermal Kapatma: Lazer lifi kanaldan geriyə doğru yavaş-yavaş çəkilərkən nəzarətli istilik enerjisi ötürülür. Bu enerji kanal divarlarını bioloji olaraq büzüşdürür (kollabə edir) və yapışdıraraq bağlayır.
- İç Ağzın Bağlanması: Fistulun düz bağırsağa açılan daxili ağzı həkim tərəfindən kiçik bir tikiş və ya flep üsulu ilə əlavə olaraq bağlanır.
Lazer Metodunun Üstünlükləri Nələrdir?
- Sfinkter Əzələlərinin Qorunması: Ənənəvi kəsici üsullarda əzələ zədələnə bildiyi halda, lazerdə əzələlərə toxunulmur. Beləliklə, qaz və nəcis qaçırma riski minimaldır (təxminən %0.5).
- Minimum Ağrı və Qanaxma: Böyük kəsik və ya açıq yara olmadığı üçün əməliyyatdan sonrakı ağrı hissi çox az olur.
- Sürətli Bərpa Dövrü: Pasientlər adətən əməliyyat günü və ya növbəti gün evə buraxılır. 2–4 gün ərzində normal gündəlik həyata və işə qayıtmaq mümkündür.
- Asan Yara Baxımı: Açıq yara qalmadığı üçün xəstələr aylarla davam edən ağır və ağrılı pansumanlardan xilas olurlar.
Əməliyyat Kimlərə Uyğundur və Uğur Nisbəti Nə Qədərdir?
Lazer üsulu hər fistul növü üçün eyni dərəcədə effektiv olmaya bilər. Ən yüksək uğur nisbəti tək kanallı, şaxələnməmiş və düz (sadə) fistullarda əldə edilir (%70–80).
Məhdudiyyətlər və Diqqət Edilməli Məqamlar:
- Aktiv İltihab / Abses: Əgər fistul nahiyəsində aktiv irinləmə və ya abses varsa, birbaşa lazer tətbiq olunmur. İlk öncə sahəni sakitləşdirmək üçün drenaj və ya müvəqqəti Seton Üsulu tətbiq olunur, daha sonra lazer əməliyyatı planlaşdırılır.
- Mürəkkəb (Kompleks) Fistullar: Çox şaxəli, çox geniş (10 mm-dən böyük) və ya Kron xəstəliyinə bağlı inkişaf edən mürəkkəb fistullarda lazer təkbaşına kifayət etməyə bilər. Belə hallarda həkiminiz lazeri digər kombinə edilmiş üsullarla birgə tətbiq edə bilər.
- Uğursuzluq Halında Üstünlük: Lazer əməliyyatı toxumaya və əzələlərə zərər vermədiyi üçün, xəstəlik nüks edərsə belə (təkrarlanarsa), gələcəkdə hər hansı digər cərrahi metodu (LIFT, Flep və s.) tətbiq etməyə heç bir maneə yaratmır.
Əməliyyatdan Sonrakı Qulluq
Əməliyyatın tam uğurla nəticələnməsi üçün xəstənin bərpa dövründə bəzi qaydalara əməl etməsi şərtdir:
Nəcis ifrazı zamanı gücənməmək üçün lifli qidalar qəbul edilməli və bol su içilməlidir.
Həkimin tövsiyə etdiyi müddətdə ilıq oturaq vannaları edilməlidir.
İlk günlərdə xarici dəlikdən yüngül sızıltı şəklində ifrazatın gəlməsi normaldır.
Dr. Cavan Xubanov
Ümumi cərrah, proktoloq. Referans Hayat Hospital Cərrahiyyə şöbəsində ən müasir lazer texnologiyaları ilə əməliyyatları icra edir.
💬 Həkimlə Bu Mövzuda Əlaqə Saxla ➔