Qarının sol tərəfində olan ağrı həm yüngül həzm problemlərindən, həm də təcili tibbi müdaxilə tələb edən ciddi daxili orqan xəstəliklərindən qaynaqlana bilər. Ağrının dəqiq yerləşməsi (yuxarı və ya aşağı hissə) və xarakteri onun səbəbini anlamağa kömək edir.
Qarnın Sol Aşağı Hissəsinin Ağrıları (Göbəkdən aşağı)
Bu nahiyədə daha çox yoğun bağırsaq və sidik-cinsiyyət sistemi orqanları yerləşir:
- Divertikulit: Bağırsaq divarında yaranan kiçik kisəciklərin iltihabıdır. Sol tərəfdə qəfil başlayan, sabit və şiddətli ağrının ən geniş yayılmış səbəblərindəndir.
- Qəbizlik və Qaz toplanması: Bağırsaqlarda yığılan qaz və ya nəcis kütləsi sol tərəfdə sıxıcı, sancışəkilli ağrıya yol açır.
- Qadın xəstəlikləri: Sol yumurtalıq kisti, yumurtalıq burulması, endometrioz və ya uşaqlıqdan kənar (ektopik) hamiləlik sol alt qarında kəskin ağrılar törədir.
- Qıcıqlanmış Bağırsaq Sindromu (QBS): Spazmlar, köp və nəcis ifrazından sonra yüngülləşən xroniki ağrılarla xarakterizə olunur.
- Qarnın Sol Yuxarı Hissəsinin Ağrıları (Qabırğa altı nahiyə)
Bu hissədə mədə, dalaq, mədəaltı vəzi və sol böyrək yerləşir:
- Mədə problemləri (Qastrit və ya Xora): Yeməkdən sonra və ya ac qarnına sol qabırğa altında yanğı və ya gəmirici ağrı ilə özünü göstərir.
- Pankreatit (Mədəaltı vəzinin iltihabı): Sol yuxarı nahiyədən başlayıb birbaşa kürəyə doğru yayılan, kəskin və dözülməz ağrıdır.
- Dalaq problemləri: Dalağın böyüməsi (splenomeqaliya) və ya zədələnməsi sol qabırğa altında dolğunluq və küt ağrı hissi yaradır.
Hər İki Hissədə Hiss Oluna Bilən Səbəblər
- Böyrək daşları və infeksiyası: Sol böyrəkdə olan problem bel nahiyəsindən başlayaraq qarnın sol tərəfinə və qasığa doğru vuran, şiddətli dalğavari (sancışəkilli) ağrılara səbəb olur.
Nə Zaman Təcili Yardıma (103) Müraciət Edilməlidir?
Əgər ağrı ilə yanaşı aşağıdakı "qırmızı bayraq" (təhlükəli) simptomlar varsa, dərhal həkimə getməlisiniz:
- Ağrının qəfil, dözülməz və çox şiddətli başlaması
- Yüksək qızdırma və titrəmə
- Təkrar qusma və ya qanlı qusma
- Nəcisdə qan və ya nəcisin tamamilə qara rəngdə olması
- Qarnın toxunduqda həddindən artıq sərt və ağrılı olması
- Başgicəllənmə, soyuq tər tökmə və ya huşunu itirmə halı
- Struktur Bölünmə və Potensial Səbəblər
Qarnın sol nahiyəsi şərti olaraq iki əsas hissəyə ayrılır və hər bir hissədəki ağrı fərqli daxili orqanların disfunksiyasına işarə edir:
- Sol Üst Nahiyə (Qabırğaaltı zona)
- Mədəaltı vəzi xəstəlikləri (Kəskin və Xroniki Pankreatit): Ağrı adətən qəfil başlayır, dözülməz olur və kəmərvari şəkildə kürəyə vurur. Xəstə önə doğru əyildikdə ağrı bir qədər yüngülləşə bilər.
- Mədə və Onikibarmaq bağırsaq (Xora, Qastrit): Sol qabırğa altında gəmirici və ya yanğı tipli ağrılar yaradır. Kəskin xora deşilməsi (perforasiya) zamanı qarında qəfil, "bıçaq saplanması" kimi şiddətli ağrı yaranır.
- Dalaq patologiyaları: Dalağın böyüməsi (splenomeqaliya) və ya dalaq infarktı sol üst qarında dolğunluq, küt ağrı və bəzən sol çiyinə vuran ağrılarla özünü büruzə verir.
Sol Alt Nahiyə
- Divertikulit: Yoğun bağırsaq divarındakı ciblərə nəcis kütləsinin yığılması və iltihablaşmasıdır. Qarnın sol altında lokal həssaslıq, toxunduqda kəskin ağrı və qızdırma ilə müşayiət olunur.
- Bağırsaq keçməzliyi (İleus): Nəcis və qaz ifrazının tamamilə dayanması, kəskin qıcolma tipli (kolik) ağrılar və qarnın asimmetrik şişməsi ilə xarakterizə olunur.
- Ginekoloji səbəblər (Qadınlarda): Sol yumurtalığın kisti, boru hamiləliyi (uşaqlıqdan kənar) və ya kiçik çanaq orqanlarının iltihabi xəstəlikləri kəskin sol alt qarın ağrısı verir.
Arxa (Bel) nahiyəsindən yayılan ağrılar
- Uroloji problemlər (Böyrək daşı və ya Piyelonefrit): Ağrı belin sol tərəfindən başlayıb, qarnın sol hissəsindən keçərək qasığa və budun daxili səthinə doğru sızıldayır. Sidik ifrazı zamanı göynəmə və ya sidikdə qan görünə bilər.
- Diaqnostika Üsulları
Həkim müayinəsi zamanı ağrının səbəbini tapmaq üçün aşağıdakı müayinələr təyin olunur:
- Laborator analizlər: Qanın ümumi analizi (iltihabı yoxlamaq üçün), amilaza/lipaza (mədəaltı vəzi üçün), sidiyin ümumi analizi.
- USM (Ulturasəs müayinəsi): Dalaq, böyrəklər və ginekoloji orqanların vəziyyətini qiymətləndirmək üçün ilkin üsuldur.
- KT (Kompyuter Tomoqrafiyası): Divertikulit, bağırsaq keçməzliyi və gizli abseslərin diaqnostikasında ən dəqiq vizual üsuldur.
- Endoskopiya (Qastroskopiya/Kolonoskopiya): Mədə xorası və ya yoğun bağırsaq patologiyalarını daxildən görmək üçün tətbiq edilir.
- Müayinəsiz özbaşına ağrıkəsici qəbul etmək bəzi ciddi xəstəliklərin əlamətlərini gizlədə bilər.
