Anal nahiyədə tikan batması, sancma və ya kəskin ağrı hissi bir neçə fərqli tibbi səbəbdən qaynaqlana bilər. Bu növ narahatlıqlar çox vaxt ciddi olmasa da, həyat keyfiyyətinə mənfi təsir göstərir və müayinə tələb edir.
Ən çox rast gəlinən əsas səbəblər bunlardır:
- Anal çat (Fissura): Anal kanalın daxili qatında yaranan kiçik cırıqlar və ya çatlar xüsusilə nəcis ifrazı zamanı və ondan sonra tikan batması, şüşə qırığı kəsməsi kimi şiddətli kəskin ağrılara səbəb olur.
- Hemorroy (Babasil): Daxili və ya xarici hemorroy düyünlərində qan laxtalanması (tromboz) baş verdikdə qəfil, bərk və batma tipli kəskin ağrılar yarana bilər.
- Anal abses və ya fistula: Bu nahiyədəki vəzilərin iltihablaşması (infeksiya və irin yığılması) zonqlayan, batıcı və getdikcə artan ağrıya, həmçinin şişkinliyə səbəb olur.
- Parazitlər (Qurdlar): Xüsusilə bizquyruq (enterobioz) kimi parazitlər anal nahiyədə kəskin qaşıntı ilə yanaşı, batma və qıdıqlanma hissi verə bilər.
- Dəri problemləri: Göbələk infeksiyaları, ekzema və ya dermatit kimi regional dəri xəstəlikləri də bənzər hisslər yarada bilir.
Nə vaxt dərhal həkimə müraciət etməlisiniz?
Əgər bu hisslə bərabər aşağıdakı təhlükəli əlamətlərdən hər hansı birini müşahidə edirsinizsə, vaxt itirmədən həkimə (proktoloqa) müraciət edin:
- Nəcisdə və ya tualet kağızında parlaq qırmızı qan
- Yüksək hərarət (qızdırma) və titrəmə
- Anal nahiyədə əllənən bərk, çox ağrılı şişkinlik
- İrinli və ya pis qoxulu axıntı
Anal nahiyədə (anusda) həssaslıq, göynəmə, qaşıntı və ya narahatlıq hissi çox vaxt dərinin zədələnməsi, iltihab və ya ilkin mərhələdə olan proktoloji problemlərdən qaynaqlanır. Bu həssaslığın tam səbəbini tapmaq və fəsadlaşmasının qarşısını almaq üçün proktoloq (ümumi cərrah) və ya dermatoloq müayinəsi vacibdir.
Anal həssaslığa səbəb olan ən geniş yayılmış amillər bunlardır:
- Səhv gigiyena vərdişləri: Nahiyəni çox şiddətli silmək, sərt tualet kağızlarından istifadə etmək və ya ətirli, kimyəvi tərkibli nəm salfetlərdən istifadə dərini qıcıqlandıraraq yüksək həssaslıq yaradır.
- İlkin proktoloji xəstəliklər: Yüngül formalı daxili və ya xarici babasil, eləcə də hələ tam dərinləşməmiş səthi anal çat (fissur) ilkin olaraq özünü kəskin ağrı ilə deyil, məhz toxunma zamanı həssaslıq və göynəmə ilə göstərə bilər.
- Nəmlik və tərləmə: Dar geyimlər və sintetik alt paltarları nahiyənin havasız qalmasına, tərləməsinə və dərinin bişməcə (göbələk və ya bakterial infeksiya) olmasına yol açır.
- Qəbizlik və ya ishal: Tez-tez tualetə çıxmaq (ishal) dərini yandırır və qıcıqlandırır, qəbizlik isə nəcisin keçişi zamanı anal kanalı zədələyərək həssaslığı artırır.
- Qidalanma faktoru: Həddindən artıq acı, ədviyyatlı, turş qidalar, spirtli içkilər və çox miqdarda kofe istehlakı həzm sistemindən keçərək anus ətrafındakı incə dərini qıcıqlandıra bilər.
- Dəri xəstəlikləri: Ekzema, psoriaz (sedef) və ya müxtəlif allergik reaksiyalar anal nahiyədə kəskin həssaslıq və qaşıntıya səbəb olur.
Müvəqqəti olaraq ağrını yüngülləşdirmək üçün (Həkimə gedənə qədər):
- İlıq oturaq vannası: Gündə 2-3 dəfə, 15-20 dəqiqə ərzində təmiz ilıq suda oturmaq əzələ spazmını azaldır və ağrını yüngülləşdirir.
- Gigiyenaya diqqət etmək: Böyük bayıra çıxdıqdan sonra sərt tualet kağızlarından istifadə etməməli, nahiyə ilıq su ilə yuyulmalı və yumşaq şəkildə qurulanmalıdır.
- Qidalanma redaktəsi: Nəcisin sərtləşməsinin qarşısını almaq üçün bol su içilməli və lifli qidalara (tərəvəzlər, meyvələr, yulaf) üstünlük verilməlidir.
⚠️ Təcili hallara diqqət edin: Əgər anal nahiyədə kəskin ağrı ilə yanaşı yüksək qızdırma, titrəmə, nəcisdə çox miqdarda tünd və ya parlaq qırmızı qan, irinli axıntı və ya əllə hiss olunan bərk, çox ağrılı şişkinlik varsa, vaxt itirmədən təcili olaraq həkim-proktoloqa müraciət etməlisiniz. Həkim müayinəsi olmadan hər hansı bir şam və ya məlhəmdən uzun müddət istifadə etmək əsl səbəbin gizli qalmasına və xəstəliyin ağırlaşmasına yol aça bilər.
Dəqiq diaqnozun qoyulması və düzgün müalicə növünün təyin edilməsi üçün ümumi cərrah və ya proktoloq müayinəsindən keçməyiniz mütləqdir.
