Bağırsaqlarda qurultu səsləri (tibb dilində borborygmus), mədə-bağırsaq traktında maye, qida və qazların hərəkəti, eləcə də bağırsaq divarlarının yığılması (peristaltika) nəticəsində yaranan təbii fizioloji səsdir. Bir çox insan bu səsləri yalnız aclıq əlaməti hesab etsə də, bağırsaq qurultusu həzm sisteminin aktiv işləməsindən və ya müəyyən xəstəliklərdən xəbər verə bilər.
1. Bağırsaq Qurultusunun Təbii Səbəbləri
Həzm sistemi tamamilə sağlam olan insanlarda da gün ərzində müəyyən miqdarda qurultu səslərinin eşidilməsi normaldır. Bu hallara aşağıdakılar aiddir:
- Aclıq: Mədə və bağırsaqlar boş olduqda, sinir sistemi həzm traktını təmizləmək və növbəti qəbula hazırlamaq üçün siqnallar göndərir. Bu zaman divarların yığılması daxildəki hava və mayeni hərəkət etdirərək səs yaradır.
- Yeməkdən sonrakı aktiv həzm: Ağır və çox miqdarda qida qəbul etdikdən sonra bağırsaq peristaltikası sürətlənir. Qidaların parçalanması zamanı təbii olaraq ayrılan qazlar maye ilə qarışaraq quruldayır.
- Havanın udulması: Sürətlə yemək yemək, yemək zamanı danışmaq, saqqız çeynəmək və ya qazlı içkilər içmək həzm sisteminə artıq hava daxil olmasına səbəb olur.
2. Patoloji Səbəblər: Nə Zaman Xəstəlik Göstəricisidir?
Əgər qurultu daimidirsə, çox uca səslə baş verirsə və həyat keyfiyyətinə təsir edirsə, bu, aşağıdakı tibbi problemlərin əlaməti ola bilər:
- Qıcıqlanmış Bağırsaq Sindromu (QBS): Stress, həyəcan və sinir sistemi pozulmaları zamanı bağırsaqlar hiperaktiv olur, spazmlar və güclü qurultu yaranır.
- Disbakterioz və İnfeksiyalar: Bağırsaq mikroflorasının pozulması, zərərli bakteriya və göbələklərin çoxalması qıcqırma prosesini artırır və qaz ifrazını çoxaldır.
- Qida İntoleransı və Allergiya: Laktoz (süd məhsulları) və ya qlüten həssaslığı olan insanlarda həzm prosesi pozulur, bu da güclü köp və qurultu ilə nəticələnir.
- Ferment Çatışmazlığı: Mədəaltı vəzin və ya öd kisəsinin funksiyasının zəifləməsi qidaların tam parçalanmamasına və bağırsaqlarda çürüməsinə səbəb olur.
- Xroniki Həzm Xəstəlikləri: Qastrit, xora, kolit və bağırsaq keçilməzliyi kimi ciddi patologiyalar.
3. Qurultunu Azaltmaq Üçün Nələrə Diqqət Etməli?
Gündəlik vərdişlərdə edilən kiçik dəyişikliklərlə bağırsaq səslərini minimuma endirmək mümkündür:
- Qidalanma tərzini dəyişin: Yeməkləri tələsmədən, yaxşıca çeynəyərək və danışmadan yeyin.
Qaz yaradan qidaları məhdudlaşdırın:
Paxlalılar (noxud, lobya), kələm, süd, şirniyyat, mayalı xəmir xörəkləri və mayonez kimi qidaların qəbulunu azaldın.
- Maye qəbulu: Gün ərzində kifayət qədər təmiz su için, lakin qazlı, spirtli və kofeinli içkilərdən uzaq durun.
- Fiziki aktivlik: Yeməkdən sonra yüngül piyada gəzintilər bağırsaq motorikasını tənzimləyir və qazın rahat xaric olmasına kömək edir.
Hansı Halda Həkimə Getməli?
Qarında qurultu təkbaşına xəstəlik deyil. Lakin qurultu aylarla davam edirsə və aşağıdakı yanaşı əlamətlərlə müşayiət olunursa, mütləq müayinəsindən keçmək lazımdır:
- Davamlı qarın ağrısı və kəskin sancılar
- Xroniki köp, gəyirmə və ürəkbulanma
- Nəcis ifrazının pozulması (davamlı diareya və ya qəbizlik)
- Səbəbsiz çəki itkisi və iştahsızlıq
- Nəcisdə qan və ya seliyin olması
