Ailədə babasil (hemorroy) probleminin olması həm genetik meyllilik, həm də ailə üzvlərinin paylaşdığı eyni həyat tərzi və qidalanma vərdişləri ilə birbaşa bağlıdır. Əgər valideynlərdə və ya yaxın qohumlarda bu xəstəlik varsa, damar divarlarının anadangəlmə zəifliyi səbəbindən növbəti nəsillərdə də yaranma riski yüksəlir.
Bununla yanaşı, eyni evdə yaşayan insanların oxşar pəhriz saxlaması (məsələn, lifli qidalardan az istifadə, az su içmək) xroniki qəbizliyə yol açaraq ailənin digər üzvlərində də babasilin inkişafına təkan verir.
Ailənizdə babasil (hemorroy) xəstəliyinin olması sizin də mütləq babasil olacağınız anlamına gəlmir.
Ailə genetikası sizə yalnız bu xəstəliyə qarşı bir meyllilik (risk) ötürür. Məsələn, damar divarlarının anadan gəlmə daha zəif və ya elastik olması irsi ola bilər. Lakin bu riskin real xəstəliyə çevrilməsi tamamilə sizin həyat tərzinizdən və qidalanma vərdişlərinizdən asılıdır. Genetik meylliyiniz olsa belə, düzgün qaydalara əməl etməklə bu xəstəlikdən tamamilə qorunmaq mümkündür.
Riskdən Qorunmaq Üçün Nələrə Diqqət Etməlisiniz?
Babasilin yaranmasının əsas səbəbi anal nahiyədəki damarlara düşən normadan artıq təzyiqdir. Bu təzyiqi minimuma endirmək üçün aşağıdakı addımları ata bilərsiniz:
- Qəbizliyin qarşısını alın: Bu, ən vacib şərtdir. Nəcis nə qədər bərk olarsa və tualetdə nə qədər çox gücənsəniz, babasil riski bir o qədər artar. Lifli qidalar (göyərti, tərəvəz, meyvə, yulaf) yeyin və bol su için.
- Tualet vərdişlərinizi nizamlayın: Tualetdə uzun müddət oturmayın (məsələn, telefonla vaxt keçirməyin). Oturma müddəti uzandıqca həmin nahiyədəki damarlar genişlənir. Həmçinin, tualet ehtiyacını heç vaxt təxirə salmayın.
- Hərəkətdə olun: Əgər işiniz oturaqdırsa, hər saatdan bir durub 5-10 dəqiqə gəzin. Aktiv həyat tərzi və piyada gəzinti bağırsaqların işini sürətləndirir.
- Ağır qaldırmaqdan qaçın: Çox ağır yüklər qaldırmaq qarın daxili təzyiqi artıraraq babasil damarlarını partlada və ya genişləndirə bilər.
- Özetlə, genetika sadəcə bir zəmin hazırlayır, lakin xəstəliyin yaranıb-yaranmaması sizin gündəlik seçimlərinizdən asılıdır.
Ev Şəraitində Qarşısının Alınması və İlkin Qulluq
Evinizdə bu problemin yayılmasını və ya kəskinləşməsini əngəlləmək üçün kollektiv şəkildə bəzi vərdişləri dəyişmək effektivdir:
- Lifli qidalanma: Süfrənizdə tərəvəz, meyvə, paxlalılar və tam taxıl məhsullarına daha çox yer ayırın. Bu, nəcisi yumşaldır və gücənmənin qarşısını alır.
- Bol su istehlakı: Gün ərzində hər bir ailə üzvünün çəkisindən asılı olaraq ortalama 2-2.5 litr təmiz su içməsi bağırsaqların fəaliyyətini tənzimləyir.
- Hərəkətli həyat: Uzun müddət oturaq vəziyyətdə qalmaq anal nahiyədə təzyiqi artırır. Ailəvi qısa yürüşlər və ya idman hərəkətləri etmək faydalıdır.
- İlıq oturaq vannaları: Kəskin ağrı və diskomfort zamanı gündə 10-15 dəqiqəlik ilıq (isti yox) su vannaları damarları rahatladır və şişkinliyi azaldır.
⚠️ Nə Zaman Həkimə Müraciət Edilməlidir?
Babasil adətən həyat tərzini dəyişməklə idarə oluna bilsə də, bəzi simptomlar ciddi yanaşma və mütləq proktoloq müayinəsi tələb edir:
- Daimi və ya gur qanaxma: Nəcisdə parlaq qırmızı qan və ya tualet kağızında izlər. Uzunmüddətli qanaxmalar qanazlığına (anemiyaya) səbəb ola bilər.
- Kəskin və dözülməz ağrılar: Bu, düyünlərin içində qan laxtasının yaranmasından (tromboz) xəbər verə bilər.
- Həyat keyfiyyətinin pisləşməsi: Ev üsullarına baxmayaraq keçməyən qaşınma, şişkinlik və ya düyünlərin çölə çıxması.
Qeyd: Düz bağırsaq nahiyəsindəki qanaxmalar bəzən daha ciddi bağırsaq xəstəliklərinin də əlaməti ola bildiyi üçün MÜTLƏQ yoxlanılması vacibdir
