Əməliyyatsız babasil müalicəsi mümkündür və xəstəliyin erkən mərhələlərində (I, II və bəzən III dərəcə) çox yüksək nəticələr verir. Müasir proktologiyada cərrahi əməliyyata ehtiyac qalmadan tətbiq edilən bir çox effektiv üsul mövcuddur.
Babasilin əlamətləri xəstəliyin növündən (daxili və ya xarici) və dərəcəsindən asılı olaraq dəyişir. Ən geniş yayılmış və ilkin əlamət nəcis ifrazı zamanı ağrısız, parlaq qırmızı rəngli qanaxmadır.
Babasilin əsas əlamətləri aşağıdakı qruplar üzrə təsnif edilir:
- Əsas və Ən Çox Rast Gəlinən Simptomlar
- Düz bağırsaqdan qanaxma: Qan adətən nəcisə qarışmır, damcı şəklində və ya tualet kağızında parlaq qırmızı rəngdə özünü göstərir.
- Anal nahiyədə diskomfort və ağrı: Xüsusilə oturarkən, yeriyərkən və ya nəcis ifrazı zamanı kəskinləşən ağrılar və ağırlıq hissi.
- Qaşıntı və göynəmə: İltihab və anal nahiyədəki dərinin qıcıqlanması nəticəsində yaranan davamlı qaşınma hissi.
- Əllə hiss olunan şişkinliklər: Anal dəliyinin ətrafında yaranan, bəzən içəri qayıdan, bəzən isə tamamilə xaricdə qalan düyünlər (babaşıl ətləri).
- Selikli ifrazat: Nəcis ifrazı zamanı və ya ondan sonra anal nahiyədən seliyin gəlməsi.
- Daxili və Xarici Babasilin Fərqli Əlamətləri
Babasilin yerləşmə yerinə görə əsas fərqləri aşağıdakı cədvəldə göstərilmişdir:
| Əlamətlər | Daxili Babasil | Xarici Babasil |
|---|---|---|
| Ağrı | İlkin mərhələdə ağrısızdır, yalnız düyünlər boğulduqda şiddətli ağrı verir. | Erkən mərhələdən etibarən çox ağrılı və həssas olur. |
| Qanaxma | Tez-tez rast gəlinir, parlaq qırmızı rəngdə olur. | Daha az rast gəlinir, adətən düyün partladıqda baş verir. |
| Düyünlər | Düz bağırsağın daxilində olur, irəliləyən mərhələlərdə xaricə sallanır. | Anal dəliyinin bilavasitə ətrafında, xaricdən görünən göyümtül-bənövşəyi şişkinliklərdir. |
| Tromboz riski | Göbək daxilində sıxılma (boğulma) ola bilər. | Daxilində qan laxtalana (trombozlaşa) bilər və dözülməz ağrı yaradır. |
- Müasir proktologiyada cərrahi əməliyyata ehtiyac qalmadan tətbiq edilən bir çox effektiv üsul mövcuddur.
- Minimal İnvaziv (Kabinet Şəraitində) Üsullar
Bu üsullar narkoz və ya xəstəxanada yatmağı tələb etmir, ağrısızdır və pasiyent dərhal gündəlik həyatına geri dönə bilir:
- Lateks halqa ilə boğma (Liqaturasiya): Xüsusi lateks halqa babasil düyününün əsasına taxılır. Qan dövranı kəsilən düyün bir neçə gün ərzində özbaşına düşür.
- İnfraqırmızı koaqulyasiya (Lazer): Lazer şüaları ilə babasil düyününü qidalandıran damarlar yandırılır. Düyün kiçilir və yox olur.
- Skleroterapiya: Babasil düyününün daxilinə xüsusi dərman yeridilir. Bu dərman damarları qurudaraq düyünün büzüşməsini təmin edir.
Konservativ (Dərman) Müalicəsi
Xəstəliyin kəskinləşmə dövründə simptomları (ağrı, qanama, şişkinlik) aradan qaldırmaq üçün istifadə olunur:
- Venotoniklər: Damar divarlarını möhkəmləndirən və qan dövranını yaxşılaşdıran həblər.
- Yerli preparatlar: Ağrıkəsici, iltihabəleyhinə və qanaxmanı dayandıran şamlar (supozitoriyalar) və məlhəmlər (mazlar).
Həyat Tərzi və Qidalanma Redaktəsi
Əgər həyat tərzi dəyişməzsə, heç bir müalicə növü (hətta əməliyyat belə) babasilin təkrarlanmasının qarşısını ala bilməz. Əməliyyatsız müalicənin təməli budur:
- Lifli qidalanma: Qəbizliyin qarşısını almaq üçün tərəvəz, meyvə və tam taxıl məhsullarına üstünlük verilməlidir.
- Bol su qəbulu: Nəcisin yumşaq olması üçün gündə ən azı 1.5–2 litr su içilməlidir.
- Fiziki aktivlik: Uzun müddət oturaq qalmamaq, piyada gəzintilərinə üstünlük vermək lazımdır.
- Tualet vərdişləri: Tualetdə uzun müddət oturmamaq (telefonla vaxt keçirməmək) və gücənməmək şərtdir.
Nə zaman əməliyyat qaçılmaz olur?
Qeyd etmək vacibdir ki, əgər babasil IV dərəcəyə çatıbsa (düyünlər tamamilə xaricə çıxıb və geri qayıtmırsa), tromboz və ya şiddətli, dayandırıla bilməyən qanaxmalar varsa, bu halda cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər.
